ekstremalna wyprawa pociągami :: 18 miast wojewódzkich :: 4 dni :: jeden bilet

PROMOCJA - każdy, kto na swoim blogu umieści link do NASZEGO BLOGA - może liczyć na to samo. Kontakt: rkpior@gazeta.pl

::18 miast wojewódzkich::

Blog > Komentarze do wpisu
Białystok

W Białymstoku rozpocznie się bodaj najdłuższy etap podróży, który będzie trwał przeszło 13 godzin.

Wśród miast wojewódzkich Białystok jest drugim miastem pod względem gęstości zaludnienia, jedenastym pod względem ludności i trzynastym pod względem powierzchni.

Początkowa nazwa wzięła się od przepływającej rzeki. Białymstokiem nazywano czystą, bystrą rzekę. Legenda podaje datę powstania miasta na rok 1320. (Wielki książę litewski Gedymin polował w Puszczy Bielskiej. Wieczorem, gdy strzelcy zajmowali się oprawianiem zwierzyny, książę odpoczywał nad bezimiennym, czystym strumieniem. Miał wtedy powiedzieć: "Biały stok. Można by tu dwór myśliwski zbudować lub wieś założyć.) W rzeczywistości w latach 1437-1450 król Kazimierz Jagiellończyk nadał ten teren Jakubowi Raczce Tabutowiczowi herbu Łabędź.

Dwór nad rzeką Białystok, a następnie folwark powstał na przełomie XV i XVI wieku. To właśnie z tych czasów pochodzi pierwsza dotychczas znana wzmianka źródłowa, z 1514, o dobrach Białystok.

W 1659 r. hetman Stefan Czarniecki otrzymał spustoszony w czasie potopu szwedzkiego Białystok, wraz ze starostwem Tykocin, jako nagrodę za zasługi wojenne. Miasto uzyskało prawa miejskie w 1691 r. od króla Jan III Sobieskiego.

Z tym okresem  związane są "złote lata" miasta. Powstał m.in. szpital, cekhauz (na pomieszczenie sprzętu przeciwpożarowego) istniała także Wojskowa Szkołą Inżynierii i Budownictwa, która kształciła oficerów oraz Szkołę Akuszerii. W 1773 r. powołano do życia Szkołę Akademicką i bursę.

W 1749 r. otrzymał Białystok przywilej miejski na prawie magdeburskim nadany przez Augusta III. Było to tylko formalne potwierdzeni stanu faktycznego, bowiem Białystok od co najmniej półwiecza pełnił rolę ośrodka miejskiego.

Białystok stał się miejscem spotkań pomiędzy wieloma artystami i naukowcami, którzy licznie przybywali do miasta, dzięki czemu zyskał on renomę ważnego ośrodka kulturalnego. W latach 1750-1771 działał tu teatr dworski, w którym gościnnie występowały największe gwiazdy operowe ówczesnych czasów. Po pożarze w 1753 roku miasto zostało przebudowane według planu architektonicznego, opartego na wzorach francuskich i saskich.

W wyniku rozbiorów miasto przypada Rosji. W 1802 r. utworzono Obwód Białostocki. Warto wspomnieć, że mieszkańcy miasta czynnie włączyli się w kampanię napoleońską 1812 r.

Białystok powoli zaczął nabierać znaczenia jako ośrodek przemysłu włókienniczego. Miasto otrzymało wtedy potoczną nazwę „Manchester Północy”. Na rozwój miasta wpłynęło otwarcie w 1862 r. kolei warszawsko – petersburskiej. W tym okresie liczba ludności drastycznie wzrosła: do miasta ściągali Rosjanie, Żydzi i Niemcy. Było to jedną z przyczyn powstania języka Esperanto stworzonego przez mieszkańca Białegostoku – Ludwika Zamenhofa.

Pomimo działań rosyjskiej cenzury nadal zakładano polskie stowarzyszenia kulturalne, wystawiano sztuki teatralne w języku polskim.

W czasie I Wojny Światowej w 1915 r. miasto zajęły wojska niemieckie i pozostały w nim aż do 19 lutego 1919 r., kiedy to zakończyły swą ewakuację. Ich miejsce zajęły oddziały wojsk polskich. Białystok został stolicą nowo utworzonego województwa. Po ofensywie, w dniu 28 VII 1920 r. w zajętym przez bolszewików Białymstoku powołano Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski na czele z Polakami w służbie Moskwy: Feliksem Dzierżyńskim (założycielem Czeka), Feliksem Konem, Julianem Marchlewskim i Edwardem Próchniakiem. Mieli oni po zdobyciu Warszawy przez bolszewików, ogłosić się jako nowy rząd Polski. Ostatnim krwawym aktem tej okupacji było zamordowanie 16 obywateli Białegostoku. Było to 20 sierpnia - na dwa dni przed wyzwoleniem.

Okres międzywojenny to przede wszystkim uporządkowanie chaotycznej zabudowy (wynik okresu zaborów), nowe parki miejskie.

II Wojna Światowa zaczęła się dla Białegostoku dużym ruchem wojsk i bombardowaniami częściowo tylko zakłócającymi tryb życia miasta. W wyniku napływu uchodźców liczba ludności wzrosła kilkakrotnie. Wojska niemieckie wkroczyły 15 września 1939, jednak nie na długo. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow miasto zostało przekazane Armii Czerwonej i wcielone do ZSRR. Kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców zostało zesłanych na Syberię i do Kazachstanu, z czego 90% zginęło. Kolejny ważne wydarzenie to wkroczenie Niemców do Białegostoku 27 czerwca 1941 roku. Bataliony niemieckie spacyfikowały żydowską dzielnicę Chanajki, mordując kilka tysięcy jej mieszkańców, część z nich paląc żywcem w Głównej Synagodze. Hitlerowcy zgrupowali ludność żydowską za murami getta na przełomie lipca i sierpnia 1941 roku. Pierwszej likwidacji getta w lutym 1943 roku przeciwstawili się zbrojnie jego mieszkańcy. 16 sierpnia 1943 roku druga likwidacja położyła kres walkom. Było to największe po warszawskim powstanie w getcie żydowskim.

Pod koniec lipca 1944 roku oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Białegostoku. Wycofujący się Niemcy i wkraczający Rosjanie zniszczyli zabudowę Białegostoku w 80%.

W wyniku działań wojennych potencjał przemysłowy miasta spadł o 74%. Przed wojną żyło tu ponad 100 tys. ludzi, a w 1946 wraz z przesiedleńcami 57 tys.

W latach powojennych  Białystok zaczął się podnosić ze zniszczeń. Powstały nowe osiedla oraz arterie komunikacyjne, odrestaurowano zabytki, odtworzono przemysł włókienniczy, rozwinął się przemysł spożywczy, budowlany, szklarski, drzewny, metalowy i elektroniczny. Od 1950 r. działają Akademia Medyczna i Wyższa Szkoła Inżynierska, która obecnie zmieniła nazwę na Politechnika Białostocka, od 1974 filie Akademii Muzycznej i PWST Już w III RP powstał, w wyniku przekształcenia w samodzielną uczelnię Filii Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytet w Białymstoku. Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. powołała go do życia jako trzynasty uniwersytet w Polsce.

Początki "Solidarności" nierozerwalnie kojarzą się z postacią ks. Jerzego Popiełuszki, pochodził on z Suchowoli pod Białymstokiem. Jedną z najistotniejszych dat jest dzień wizyty Jana Pawła II: 5 czerwca 1991 r. W tym czasie poinformowano o utworzeniu diecezji białostockiej, która stanowiła kontynuację administratury apostolskiej w tym mieście (obejmującej polski obszar dawnej archidiecezji wileńskiej). Dziewięć miesięcy później Papież powołał do życia archidiecezję białostocką Białystok metropolię.

Współcześnie Białystok jest znaczącym ośrodkiem nauki, kultury i przemysłu. Miasto liczy obecnie ok. 300 tys. mieszkańców.

O Białymstoku w Wikipedii.

piątek, 09 czerwca 2006, rkpior